Alžingi samžykkir,aš mótuš verši heildstęš stefna ķ mįlefnum heilabilašra

   Alžingi hefur samžykkt žingslįlyktunartillögu Gušjóns Brjįnssonar žingmanns Samfylkingarinnar um aš mörkuš verši heildstęš stefna ķ mįlefnum heilabilašra.

Tillagan hljóšar svo:

Alžingi įlyktar aš fela heilbrigšisrįšherra aš móta stefnu ķ mįlefnum einstaklinga meš heilabilun sem feli ķ sér vitundarvakningu og fręšslu til almennings og ašstandenda, aukna įherslu į mišlęga skrįningu, markvissar rannsóknir og įtak til umönnunar fyrir ört stękkandi sjśklingahóp ķ samfélaginu.

Ķ greinargerš sagši svo m.a:.

    Heilabilun er žżšing į oršinu dementia sem notaš er ķ flestum öšrum tungumįlum en žaš er upprunniš śr latķnu og žżšir bókstaflega „minnkuš hugsun“. Heilabilun er įstand sem getur stafaš af sjśkdómi sem leggst į heilann eša skaša į heilanum og veldur žvķ aš hęfileiki til aš muna, draga įlyktanir, tjį sig og skipuleggja dvķnar jafnt og žétt. Žaš er augljóslega mikiš persónulegt įfall aš greinast meš heilabilun og enn er fįtt vitaš um raunhęfar forvarnir. Vandamįliš kemur einkum upp į efri įrum en einkenni birtast žó fyrr hjį u.ž.b. 10% sjśklinga. Žetta er heilbrigšisvandamįl meš miklar félagslegar afleišingar. Oftast nęr žróast heilabilun į löngum tķma, er lķtt įžreifanleg ķ fyrstu en veldur svo vaxandi vanda. Rannsóknir į algengi vitręnnar skeršingar og heilabilunar gefa nokkuš misvķsandi nišurstöšur en almennt er gert rįš fyrir aš um 10% žeirra sem eru 65 įrs og eldri séu meš vitręna skeršingu, lišlega helmingur žeirra sé meš eiginlega heilabilun en ašrir meš vęgari einkenni og geti annast sig sjįlfir.
    Einstaklingar meš heilabilun žurfa žvķ ķ auknum męli į žjónustu samfélagsins aš halda og į sķšustu stigum duga ekki nema dżrustu samfélagslegu śrręšin, ž.e. sólarhringsvistun į hjśkrunarheimili. Kostnašur samfélagsins er žvķ umtalsveršur og eykst meš auknum fjölda aldrašra. Beinn kostnašur vegna žessa sjśkdóms hefur ekki veriš metinn hér į landi en er talinn vera aš lįgmarki um 5 milljaršar kr. og felst hann ķ nokkrum žįttum auk óbeins kostnašar af żmsu tagi. Gert er rįš fyrir aš žrišjungur žeirra sem dveljast ķ hjśkrunarrżmum sé žar eingöngu vegna heilabilunar og afleišinga hennar. Žį liggur fyrir aš allt aš 70% aldrašra ķ hjśkrunarrżmum eru meš einhver einkenni heilabilunar. Žaš er žvķ mikils um vert aš nżta sem best öll śrręši samfélagsins sem geta gagnast einstaklingum meš heilabilun og frestaš sólarhringsvistun.
    Heilabilun er afleišing nokkurra sjśkdóma žar sem alzheimer-sjśkdómurinn er algengastur og orsakar um 60%–70% heilabilunartilfella, en ašrir sjśkdómar eru t.d. Lewy body heilabilun og ęšakölkun. Enn sem komiš er eru engar leišir til žess aš lękna žessa sjśkdóma, en mešferš vegna heilabilunar er veitt meš żmsu móti, t.d. lyfjamešferš viš undirliggjandi sjśkdómi, einnig fręšsla og umönnun einstaklinga meš heilabilun og ašstandenda žeirra sem oftast sjį um umönnun innan heimilis. Sįlfręšilegur og félagslegur stušningur er veittur įsamt sérhęfšri hjśkrun og umönnun į seinni stigum.
    Margar rannsóknir sem varša einstaklinga meš heilabilun hafa veriš geršar hér į landi. Um er aš ręša rannsóknir af margvķslegum toga: grunnrannsóknir, erfšarannsóknir, rannsóknir ķ faraldsfręši og lyfjarannsóknir en nišurstöšur śr žessum rannsóknum hafa almennt lķtil įhrif į žjónustu. Einnig hafa veriš geršar minni rannsóknir sem eru nęr daglegum vandamįlum, svo sem į tękni viš greiningu minnissjśkdóma og višhorfum ašstandenda og einnig mį nefna rannsóknir ķ umönnun. Nęr undantekningarlaust hefur veriš rįšist ķ žessar rannsóknir aš frumkvęši fagfólks og stjórnvöld hafa sjaldnast įtt hlut aš mįli. Stęrstu rannsóknirnar hafa veriš unnar fyrir atbeina sterkra einkafyrirtękja (Ķslenskrar erfšagreiningar, Hjartaverndar) og sumar hafa veriš ķ samvinnu viš vķsindamenn Hįskóla Ķslands. Nokkrar af žessum rannsóknum hafa veriš unnar ķ nafni Rannsóknarstofu Hįskóla Ķslands og Landspķtala ķ öldrunarfręšum (RHLÖ) eša ķ samvinnu viš stofuna.
    
    Skrįning einstaklinga meš heilabilun er mjög brotakennd į Ķslandi og enginn einn ašili getur į įreišanlegan hįtt tilgreint umfang heilabilunarsjśkdóma. Alzheimersamtök Evrópu (Alzheimer Europe) hafa įętlaš aš einstaklingar meš heilabilun į Ķslandi séu 3.922 talsins (2012) og byggja śtreikninga sķna į lżšfręšilegum ašstęšum. Žetta samsvarar 1,19% af heildarfjölda Ķslendinga. Hlutfall ķbśa į Ķslandi meš greinda heilabilun samkvęmt žessu er enn umtalsvert lęgra en reiknaš mešaltal Evrópusambandslanda, sem er 1,55%..

    Um sex milljónir einstaklinga ķ Evrópu eru greindir meš alzheimer-sjśkdóminn og skylda sjśkdóma į įri hverju og nżjum greiningartilvikum fjölgar stöšugt. Ef horft er til greininga og framtķšarspįr frį nįgrannalöndum, m.a. frį dönskum og breskum greiningarašilum, eru lķkindi til žess aš įriš 2040 verši heildarfjöldi einstaklinga meš heilabilun sem hlutfall af ķslensku žjóšinni komiš ķ 1,2–2,9%. Žetta hlżtur aš teljast įhyggjuefni sökum žess hve mikla umönnun žeir žurfa sem hafa langt gengna heilabilun.
    Ķsland er nś eitt örfįrra Evrópurķkja sem ekki hafa mótaš heildstęša stefnu ķ mįlefnum fólks meš heilabilun, einstaklinga meš alzheimer-sjśkdóm og ašra skylda hrörnunarsjśkdóma og eina norręna rķkiš. Nefnd innan Evrópusambandsins lagši til į įrinu 2016 aš alzheimer-sjśkdómurinn og skyldir sjśkdómar yršu skilgreindir sem forgangsverkefni ķ heilbrigšismįlum ķ Evrópu, jafnframt žvķ aš samžykkt yrši stefna sem hefši žaš aš markmiši aš bregšast viš afleišingum žessara sjśkdóma og efla rannsóknir sem leitt gętu til markvissra mešferšarlausna.
    
 
Björgvin Gušmundsson
wwww.gudmundsson.net
 
 
 
 


 


Bloggfęrslur 2. jśnķ 2017

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband