Hvers vegna hefur veriš dregiš ķ 22 mįnuši aš afnema krónu móti krónu skeršingu öryrkja?

Gušmundur Ingi Kristinsson žingmašur Flokks fólksins gagnrżndi rķksstjórnina į degi fįtęktar fyrir aš ręša ekki um fįtękt į žeim degi. Hann sagši,aš rķkisstjórnin vildi ekki ręša um fįtękt.Katrķn Jakobsdóttir forsętisrįšherra mótmęlti žessu hjį Gušmundi. Ég er sammmįla Gušmundi.Rķkisstjórnin vill ekki ręša um fįtękt ķ žjóšfélaginu og hśn vill ekki ręša um lśsarlaun (lķfeyri) aldrašra og öryrkja. Hśn sópar öllum žessum vandamįlum undir teppiš.- Eša hvers vegna hefur žaš veriš dregiš ķ 22 mįnuši aš afnema krónu móti krónu skeršingu öryrkja,žar af ķ 10 mįnuši meš stušningi Katrķnar og VG? Loforš var gefiš haustiš 2016 af Framsókn og ķhaldi um aš afnema žessa skeršingu. VG lżsti strax yfir stušningi viš afnįmiš.En af hverju hefur žaš veriš dregiš ķ 22 mįnuši.Žaš er vegna žess,aš Framsókn og ķhald vildu žvinga öryrkja  til žess aš samžykkja starfsgetumat sem gjald fyrir afnįm skeršingarinnar.Žaš var m.ö.o reynt aš žvinga öryrkja til hlķšni ķ mįlinu. Žaš er beitt kommśnistiskum ašferšum eins og beitt var ķ Austur-Evrópu.Žaš var beitt žvingun,kśgun og andlegu ofbeldi en öryrkjar létu ekki bugast.Vinstri gręn hafa tekiš upp žvingunarašferširnar gegn öryrkjum  frį žvķ žeir komu ķ rķkisstjórnina.Žeir taka žįtt ķ žvķ meš Framsókn og ķhaldi aš reyna aš žvinga öryrkja (og Öbi) til hlķšni.Žaš žarf sterk bein til žess aš standast slķkar starfsašferšir.Lokafasinn til žess aš brjóta Öbi nišur er nś hafinn.Ég skora į öryrkja aš lįta stjórnvöld ekki brjóta sig nišur.

Björgvin Gušmundsson

 


LĶFEYRIR VIŠ FĮTĘKTARMÖRK

 
 
Fyrir alžingiskosningarnar 2017 gįfu Vinstri gręnir (VG) žaš kosningaloforš ,aš lķfeyrir aldrašra og öryrkja frį almannatryggingum ętti aš hękka.Nś hefur flokkurinn veriš tępa 11 mįnuši viš völd ( ķ stjórnarforustu) en samt hefur lķfeyrir ekki veriš hękkašur um eina krónu fyrir frumkvęši VG.Auk žess hefur žaš bętst viš,aš 8000 undirskriftir meš kröfu um hęrri lķfeyri hafa veriš afhentar alžingi. En allt hefur komiš fyrir ekki. VG eša rķkisstjórnin hefur ekki hreyft sig ķ žessu mįli.Ef til vill halda einhverjir aš meiri tķma žurfi til žess aš framkvęma mįl sem žetta.En svo er ekki. Ef vilji er fyrir hendi er unnt aš samžykkja hękkun lķfeyris į alžingi į einum degi.Žaš sįst best į dögunum,žegar lög um laxeldi į Vestfjöršum voru samžykkt į alžingi į einum degi vegna žess aš peningaöfl Sjįlfstęšisflokkins kröfust žess.Mįliš rakst į viš umhverfissjónarmiš VG en umhverfisrįšherra VG varš aš beygja sig ķ duftiš til žess aš peningaöfl Sjįlfstęšisflokksins nęšu fram vilja sķnum.VG vildi ekki setja stjórnarsamstarfiš ķ hęttu; ekki mįtti fórna hégómanum, žess vegna beygši VG sig fyrir Sjįlfstęšisflokknum ķ mįlinu.En Sjįlfstęšisflokkurinn žarf ekki aš beygja sig fyrir sjónarmišum VG ķ mįlefnum aldrašra,öryrkja og lįglaunafólks.Eša hafa žessi sjónarmiš VG gufaš upp. -Žaš žarf aš afgreiša strax,į einum degi ef žarf,hękkun lęgsta lķfeyris til žess aš sį lķfeyrir dugi vel fyrir öllum framfęrslukostnaši og enginn žurfi aš lķša skort.
 
Björgvin Gušmundsson

Lķfeyri haldiš nišri 2015, lķfeyri haldiš nišri nś!

 

Įriš 2015 uršu miklar launahękkanir į almennum vinnumarkaši.Laun hękkušu strax 2015 um 14,5,5% (lįgmarkslaun) til 40%.En lķfeyrir hękkaši ašeins um 3% į žvķ įri.Žaš var brot į lögum,žar eš samkvęmt žeim į hękkun lķfeyris aš taka miš af launažróun.Eftir žvķ var ekki fariš 2015.Framsókn og Sjįlfstęšisflokkur voru žį ķ stjórn.-Nś er veriš aš leika sama leikinn aftur gegn öldrušum og öryrkjum.Laun eru bśin aš hękka upp śr öllu valdi hjį žingmönnum,rįšherrum,embęttismönnum,forstjórum o.fl og rętt er um 14% hękkun lįgmarkslauna nś strax en yfir 40 % hękkun lęgstu launa į 3 įrum. Į sama tķma er sett ķ fjįrlagafrumvarpiš 3,4% hękkun lķfeyris um nęstu įramót,sem žżšir 1200 kr raunhękkun į mįnuši eftir skatt mišaš viš 2,7% veršbólgu (nś spįš enn meiri veršbólgu).Framsókn og Sjįlfstęšisflokkur eru enn ķ stjórn en hafa nś fengiš VG (vinstri gręna) til lišs viš sig.Žaš hefši mįtt ętla,aš žį yrši hagsmuna aldrašra og öryrkja betur gętt en žaš er nś öšru nęr.VG hefur haft forsętisrįšherrann ķ 10 1/2 mįnuš en samt hefur lķfeyrir į žeim tķma ekki veriš hękkašur um eina krónu aš frumkvęši VG.Žaš er nįkvęmlega sama afstaša til aldrašra og öryrkja eins og žegar Framsókn og ķhald voru ein ķ stjórn: Aš halda lķfeyri nišri,aš nķšast į öldrušum og öryrkjum!Lęgst launušu aldrašir og öryrkjar hafa ekki nóg til hnķfs og skeišar!

 Björgvin Gušmundsson
 
 

3 DAGAR EFTIR

 
VEITIŠ AŠSTOŠ Ķ DAG.NOTIŠ HELGINA VEL!
 
Nś eru ašeins 3 dagar eftir af undirskriftasöfnuninni.Henni lżkur į mįudagskvöld į mišnętti.Veitiš foreldrum,ęttingum og öšrum eldri borgurum og eldri öryrkjum ašstoš um helgina viš aš skrifa undir.Margir eldri borgarar eru meš ķslykil og rafręn skilrķki įn žess aš vita af žvķ.Hjį sumum er žetta žannig,aš endurskošandi eša einhver ęttingi,sem sér um fjįrmįlin er meš rafręn skilrķki til žess aš komast inn ķ skattskżrslu viškomandi eldri borgara eša öryrkja.Sumir eru meš slķk skilrķki til žess aš komast inn ķ žjóšskrį.Ef viškomandi eldri borgari eša öryrki er meš ķslykil eša rafręn skilrķki getur hann skrifaš undiš į hvaša tölvu sem er hjį öšrum eša ķ snjallsķma.Athugiš žetta strax.Mörgum finnst žetta ótrślega lķtiš mįl žegar fariš er rétt ķ žaš.Ef einhver veit ekki hvort hann er meš ķslykil eša rafręn skilrķki mį senda žjóšskrį fyrirtspurn um, žaš į mįnudag og žjóšskrį svarar žį.Žetta er ekki eins flókiš og margir halda.Žeir,sem hafa heimabanka geta fengiš sendan ķslykii į 10 mķnśtum.Muniš aš veita ašstoš.
Slóš til .žess aš komast inn og skrifa undir er žessi:listar.island.is/Stydjum/23, Ef sękja į um ķslykil er slóšin žessi: island.is/islykill.
ENGAN SKORT Į EFRI ĮRUM.Markmišiš er: Aldrašir eigi įhyggjulaust ęvikvöld og öryrkjar žurfi ekki aš kvķša morgundeginum.- Munum ,aš allir eldri borgarar og öryrkjar eiga rétt į góšu lķfi.Žess vegna eigum viš aš styšja bętt kjör žeirra žó okkar kjör séu góš.
 
Björgvin Gušmundsson

 


Vika eftir af undirskriftasöfnun fyrir aldraša og öryrkja

 

Undirrskriftasöfnunin fyrir aldraša og öryrkja veršur ašeins ķ eina viku enn.Žess vegna verša allir,sem eru eftir aš skrifa undir aš gera žaš strax ķ dag.Žaš er Erla Magna Alexandersdóttir,eldri borgari,sem įtti hugmyndina aš žessari undirskriftasöfnun og kom henni ķ framkvęmd svo til ein sķns lišs.Ég hef veitt henni örlitla ašstoš.Žvķ mišur hefur undirskriftasöfnunin ekki fengiš nęgilega kynningu ķ fjölmišlum.Send var fréttatilkynningar til Fréttablašsins,Morgunblašsins og RUV.En enginn žessara fjölmišla birti fréttatilkynninguna.Žaš er mjög undarlegt.Einhvern tķmann hefši žaš žótt frétt ,aš einn eldri borgari efndi til undirskriftasöfnunar fyrir aldraša og öryrkja įn nokkurs stušnings samtaka eša fjįrsterks fyrirtękis.Mér finnst žetta mjög merkilegt framtak; var ķ 20 įr blašamašur og śtvarpsmašur og fullyrši,aš į žeim tķma,sem ég starfaši į fjölmišlum, hefši žetta žótt góš frétt.En annaš hvort er eitthvaš breytt fréttamat ķ dag eša ašrar óešlilegar įstęšur valda žvķ,aš žessari frétt var stungiš undir stól. Ég gat vakiš athygli į žessari undirskriftasöfnun ķ blašagreinum,sem ég skrifaši ķ Morgunblašiš og Fréttablašiš. Sennilega į mašur aš vera žakklįtuyrir aš žessar greinar birtust.En nś žarf aš bretta upp ermarnar og nota vel sķšustu daga undirskriftasöfnunarinnar.Tilgangur hennar er aš knżja fram hęrri lķfeyri til žess aš aldrašir geti įtt įhyggjulaust ęvikvöld og öryrkjar žurfi ekki aš kvķša morgundeginum. Slóšin,sem fara į inn į til žess aš skrifa er žessi:listar.island.is/Stydjum/23. Ef sękja žarf um ķslykil er slóšin žessi: island.is/islykill
 
 

Björgvin Gušmundsson


Enginn annar hópur žarf aš lķša annaš eins og öryrkjar,sagši Helga Vala į žingi

Viš umręšur um frv Halldóru Mogensen (P)um afnįm krónu móti krónu skeršingar öryrkja tók Helga Vala Helgadóttir,žingmašur Samfylkingarinnar til mįls. Hśn sgši m.a.: Į Ķslandi rķkir dęmalaust góšęri. Viš erum rķkt samfélag. Viš erum ķ óskastöšu til aš gera vel viš almenning allan af žvķ aš viš erum rķkt samfélag, ķslenska žjóšin er rķk.En į sama tķma og įstandiš er nįnast fordęmalaust velja stjórnvöld aš beita öryrkja slķkum reglum aš enginn annar hópur ķ samfélaginu žarf aš lķša annaš eins. Žetta óréttlęti hefur veriš kallaš króna į móti krónu skeršing og felst ķ žvķ aš hver einasta króna sem örorkulķfeyrisžegi aflar sér, er skert į móti af sérstakri framfęrsluuppbót. Žannig höfum viš bśiš til slķkt kerfi, aš į sama tķma og viš verjum talsveršum fjįrmunum hins opinbera ķ aš auka virkni žeirra öryrkja sem eiga žess kost aš afla sér fjįr, verjum fjįrmunum til nįmskeišahalda, til virknieflingar, starfsendurhęfingar, til aš bśa til hlutastörf eša annaš, žį veršur ekki nokkur einasti fjįrhagslegur įvinningur af žvķ fyrir žann sem annars žarf aš draga fram lķfiš į örorkulķfeyri.

Nś skal minnt į žaš, aš einstaklingur getur oršiš öryrki af żmsum įstęšum, t.d. vegna fötlunar, slyss, sjśkdóms. Žvķ getur starfsgeta žeirra veriš mjög fjölbreytileg žó aš ķ öllum tilvikum sé hśn skert į einhvern hįtt, eša ķ flestum tilvikum a.m.k. Žį er žessi hópur einnig į öllum aldri, sumir eru ungir, ašrir eldri, sumir einstęšingar, ašrir fjölskyldufólk. Örorkulķfeyrir er eins og allir vita skammarlega lįg fjįrhęš og žvķ ętti žaš aš vera sérstakur įvinningur fyrir hvern žann sem į žess einhvern kost aš starfa aš hluta til, žrįtt fyrir örorku sķna. Žaš ętti aš vera sérstakur įvinningur, enda hafa stjórnvöld eins og įšur sagši beinlķnis fariš ķ įtak til eflingar žeim sem hafa skerta starfsgetu en geta žó gert eitthvaš, sérstakt įtak ķ samvinnu viš Vinnumįlastofnun, Öryrkjabandalagiš, Žroskahjįlp, fóru ķ samstarfsverkefni til aš skapa störf fyrir žennan hóp, til aš virkja hęfileika žeirra, auka virkni, samfélagslega virkni, og auka žannig getu og lķfsgleši, žvķ aš allir vita hvaš einangrun getur veriš mikil skeršing į lķfsgęšum.

Stjórnvöld viršast, a.m.k. hvaš žetta varšar, vita hversu mikilvęg virknin er žegar kemur aš lķfsgęšum einstaklinga. En žrįtt fyrir žaš beinlķnis letja ķslensk stjórnvöld žann tiltekna hóp til virkni meš reglum sķnum um krónu į móti krónu skeršingu.

Og hvaša skilaboš fį öryrkjar meš žvķ? Ekki vinna. Ekki afla aukapeninga til aš eiga möguleika į betra lķfi. Ekki vera virkari samfélagsžegn sem getur mögulega aukiš lķfsįnęgju žķna, žvķ aš viš höfum įkvešiš aš hverja einustu krónu sem žś aflar žér inn meš žvķ móti ętlum viš aš taka til baka.

Žegar ašrir landsmenn eiga möguleika į auknu rįšstöfunarfé meš meiri vinnu og hęrri launum er ķ tilviki öryrkjans lagšur į 100% skattur. Hver einasta króna skal tekin af žeim eina hópi og jafnvel žeir stjórnmįlamenn sem hęst hrópa um skattpķningu og hversu slęm skattheimta almennt sé segja ekki orš. Žeir eru fjarverandi viš umręšuna.

En žetta er ekki nóg žvķ aš skeršingin kemur lķka til vegna vaxta og veršbóta į innstęšum į bankareikningum eša fjįrmagnstekjum. Žetta į lķka viš um ašrar tekjur, til aš mynda męšra- og fešralaun, dįnarbętur og śttekt séreignarsparnašar. Žaš er ķ rauninni passaš upp į aš sį įkvešni hópur landsmanna geti ekki aukiš rįšstöfunartekjur sķnar.

Žeirri skammarlegu framkomu veršur aš linna. Viš į žingi getum gert žaš meš žvķ aš greiša leiš mįlsins sem męlt var fyrir ķ dag. Viš getum gert žaš meš žvķ aš greiša leiš žessa žarfa frumvarps. Viš vitum öll aš į endanum gręšum viš öll, ekki ašeins žeir sem žurfa ekki aš žola óréttlįtar skeršingar heldur samfélagiš ķ heild sinni.

Björgvin Gušmundsson

 

Staša aldrašra hér óįsęttanleg!Illa bśiš aš öldrušum og öryrkjum!

 

Hver er staša aldrašra į Ķslandi ķ dag? Hvernig bżr ķslenska rķkiš aš eldri borgurum mišaš viš önnur rķki Evrópu?Stašan er žessi: Žeir,sem verša aš reiša sig į lķfeyri frį almannatryggingum; hafa ekki lķfeyrissjóš eša ašrar tekjur fį 204 žśsund kr į mįnuši eftir skatt ef žeir eru ķ hjónabandi eša sambśš en fį 243 žśs kr eftir skatt ef žeir eru einhleypir.Žetta er óįsęttanlegt og engin leiš aš lifa mannsęmandi lķfi af žessari hungurlśs; žetta dugar ekki einu sinni fyrir framfęrslukostnaši.Margir naušsynlegir lišir verša śtundan,t.d. lęknishjįlp,lyf,bensķn į bķlinn og matur.Žaš er m.ö.o. veriš aš svelta fólkiš ķ žjóšfélagi sem kallar sig velferšaržjóšfélag og rįšamenn berja sér į brjóst nęr daglega og guma af miklum hagvexti og góšri afkomu.Lęgst launušu aldrašir og öryrkjar verša ekki varir viš žetta góšęri.Tölur sżna,aš rķki OECD rķkja verja til jafnašar 4 falt meira til eftirlauna en rķkiš gerir hér.Ķ OECD er variš tęplega 8% af vergri landsframleišslu til eftirlauna af rķkinu en hér tęplega 2% af vergri landsframleišslu.Hér er įtt viš framlög rķkis til almannatrygginga.Hvert fer hagvöxturinn hér.Fer hann til yfirstéttarinnar.- Ef litiš er į stöšu annarra eldri borgara,sem hafa lķfeyrissjóš er staša margra žeirra lķtiš betri. Žeir,sem hafa 50-100 žśsund kr į mįnuši śr lķfeyrissjóši eru lķtiš betur settir en žeir lęgst launušu.Rķkiš sér um aš skerša žaš mikiš lķfeyri žeirra frį TR og aš leggja žaš mikla skatta į žį.Auk žess er žaš meš ólķkindum hvaš lķfeyrissjóšur er lélegur hjį mörgum,sem stritaš hafa alla ęvi. Ég spurši eldri borgara,sem veriš hefur bóndi hvaš hann hefši mikiš śr lķfeyrissjóši. 8800 kr. svaraši hann.Slķkur lķfeyrir til višbótar hungurlśs TR skiptir ekki miklu mįli.- Žaš er illa bśiš aš eldri borgurum og öryrkjum į Ķslandi,žar sem allir ęttu aš geta haft žaš gott.- Undirskriftasöfnun į netinu hefur žaš markmiš aš reyna aš breyta žessu,knżja fram hęrri lķfeyri svo aldrašir geti įtt įhyggjulaust ęvikvöld og öryrkjar žurfi ekki aš kvķša morgundeginum.En til žess aš žaš takist žurfa allir,sem vilja styšja betri kjör aldrašra og öryrkja aš flykkja sér um undirskriftasöfnunina.Slóš til aš komast inn į hana er žessi:listar.island.is/Stydjum/23. Til žess aš taka žįtt žarf rafręn skilrķki eša ķslykil.Ef menn hafa hvorugt mį sękja um ķslykil į žessari slóš: island.is/islykill.Skrifum öll undir!
 
 
Björgvin Gušmundsson
 
 

Tillaga um lögfestingu samnings Sž um réttindi fatlašs fólks

Įgśst Ólafur Įgśstsson žingmašur Samfylkingarinnar er fyrsti flutningsmašur žingsįlyktunartillögu um lögfestingu samnings Sameinušu žjóšanna um réttindi fatlašs fólks.Tillagan hljóšar svo:Alžingi įlyktar aš fela rķkisstjórninni aš undirbśa lögfestingu samnings Sameinušu žjóšanna um réttindi fatlašs fólks.

Frumvarp, sem feli ķ sér lögfestingu samningsins og ašlögun ķslenskra laga aš honum, verši lagt fram į Alžingi meš žaš aš markmiši aš samningurinn verši lögfestur eigi sķšar en 13. desember 2019.

 Ķ greinargerš segir m.a.:

    Samningur Sameinušu žjóšanna um réttindi fatlašs fólks er alžjóšasamningur sem felur ķ sér skyldur ašildarrķkja til žess aš tryggja réttindi fatlašs fólks. Ķslensk stjórnvöld undirritušu samninginn įn fyrirvara 30. mars 2007 įsamt valfrjįlsri bókun. Ķ október 2016 var samningurinn sķšan fullgiltur fyrir Ķslands hönd. 
    Allsherjaržing Sameinušu žjóšanna samžykkti įlyktun 13. desember 2006 um samning Sameinušu žjóšanna um réttindi fatlašs fólks. Samningurinn er alžjóšasamningur sem felur ķ sér skyldur ašildarrķkja til žess aš tryggja mannréttindi fatlašs fólks. 
    Segja mį aš fatlaš fólk sé fjölmennasti minnihlutahópur heims og er įętlaš aš um 650– 800 milljónir manna séu meš einhvers konar fötlun. Fatlaš fólk er hins vegar mjög margbreytilegur hópur fólks. Mikilvęgt er aš hafa žaš ķ huga žegar unniš er aš réttindamįlum fatlašs fólks. 
    Žį er mjög mikilvęgt og skylt samkvęmt samningi Sameinušu žjóšanna aš tryggja vķštękt og virkt samrįš.
 

   Markmiš samningsins eru aš „efla, verja og tryggja full og jöfn mannréttindi og grundvallarfrelsi fyrir allt fatlaš fólk til jafns viš ašra, jafnframt žvķ aš efla og vinna aš viršingu fyrir ešlislęgri mannlegri reisn žess“. 

    Mikilvęgustu skilaboš samningsins eru aš fatlašir einstaklingar eigi fullan rétt į öllum višurkenndum mannréttindum til jafns viš ašra og aš žeir eigi aš fį aš njóta sjįlfstęšs lķfs og einstaklingsfrelsis til jafns viš ašra. Til aš svo megi verša er ķ samningnum lögš sérstök įhersla į tękifęri fatlašs fólks til fullrar žįtttöku į öllum svišum mannlķfs og samfélags og spjótum beint aš venjum og sišum, stašlašri ķmynd, fordómum, skašlegri framkvęmd, einangrun og śtilokun sem tengist fötlušu fólki. 
    Samningurinn er mjög öflugt tęki ķ barįttunni fyrir fullum mannréttindum fatlašs fólks. Mikilvęgasta verkefniš er žó enn og veršur įfram aš tryggja öllu fötlušu fólki ķ verki öll žau réttindi sem męlt er fyrir um ķ samningnum. 
    Žį er ķtrekaš aš samstarf og samrįš viš fatlaš fólk, réttinda- og hagsmunasamtök žess, persónulega talsmenn og sérfręšinga ķ mįlaflokknum er naušsynlegt til žess aš hęgt sé aš gera markvissar og višeigandi breytingar og rįšstafanir ķ allri stefnumótun og įętlanagerš, reglusetningu og framkvęmd. 

Fullgilding samningsins dugir ekki. 
    Ķslensk stjórnvöld undirritušu samninginn įn fyrirvara 30. mars 2007 įsamt valkvęšum višauka viš hann. Samkvęmt ķslenskri réttarskipan felur undirritun alžjóšasamninga ķ sér aš stjórnvöld telji samningsgeršinni lokiš og aš ķslensk stjórnvöld, sem ašili samningavišręšna, geri ekki athugasemdir viš samningsnišurstöšuna aš öšru leyti en fram kemur ķ fyrirvörum viš undirritun. Undirritun samnings hefur hins vegar ekki ķ för meš sér aš ķslensk stjórnvöld séu skuldbundin til žess aš efna samninginn en ķ undirritun felst hins vegar yfirlżsing um vilja til žess. 
    Hinn 20. september 2016 var samningurinn fullgiltur fyrir Ķslands hönd ķ samręmi viš įlyktun Alžingis nr. 61/145 en fullgilding į mannréttindasamningi ķ framkvęmd hefur stušst viš 21. gr. stjórnarskrįrinnar og er leitaš eftir samžykki Alžingis fyrir slķku. Samžykkis er aflaš meš žingsįlyktun um aš Alžingi veiti rķkisstjórninni heimild til žess aš fullgilda viškomandi samning. Aš žvķ bśnu er fullgildingarskjal undirritaš og sent til ašalframkvęmdastjóra Sameinušu žjóšanna. Samningurinn tekur sķšan formlega gildi aš žvķ er Ķsland varšar aš lišnum įkvešnum tķma frį móttöku skjalsins. 
    Fullgilding samningsins er mikilvęgur įfangi ķ aš tryggja fötlušu fólki mannréttindi og tękifęri sem flestu ófötlušu fólki žykja sjįlfsögš. Meš fullgildingu samningsins skuldbinda ķslensk stjórnvöld sig til aš tryggja fötlušu fólki öll žau lįgmarksréttindi sem samningurinn męlir fyrir um auk žess aš gera žęr breytingar į ķslenskri löggjöf, reglum, stjórnsżsluframkvęmd og žjónustu sem naušsynlegar eru til aš tryggja aš įkvęši samningsins verši uppfyllt. 
    Žótt ķslensk stjórnvöld séu meš fullgildingu skuldbundin til aš tryggja fötlušu fólki žau réttindi sem samningurinn męlir fyrir um er sś skuldbinding ašeins samkvęmt žjóšarétti. Vegna tvķešliskenningarinnar sem lögš er til grundvallar ķ lagatślkun hér į landi žarf aš lögfesta alžjóšlega samninga ef žeir eiga aš hafa bein réttarįhrif hér į landi. Žvķ er samkvęmt ķslenskri réttarskipan ekki hęgt aš beita samningnum meš beinum hętti fyrir ķslenskum dómstólum, eins og hęgt er aš gera meš almenn lög, nema hann hafi veriš lögfestur. 
    Samkvęmt ķslenskri stjórnskipun fęr žjóšréttarsamningur ekki lagagildi nema löggjafarvaldiš grķpi til sérstakra ašgerša til višbótar viš fullgildinguna, ž.e. veiti samningnum lagagildi. Hafi samningur žannig einungis veriš fullgiltur en ķslensk lög stangast į viš einhver įkvęši hans vķkja įkvęši samningsins. Rétt er žó aš taka fram aš samkvęmt ķslenskum rétti ber dómstólum og öšrum śrskuršarašilum aš lķta til žjóšréttarlegra skuldbindinga ķslenska rķkisins viš tślkun laga. Afleišing vegna beins įreksturs laga og skuldbindinga samkvęmt fjölžjóšlegum samningi kann hins vegar aš vera sś aš ķslenska rķkiš hafi brotiš gegn žeirri žjóšréttarlegu skyldu sem stofnašist viš fullgildingu samningsins. Getur ķslenska rķkiš žį hlotiš ašfinnslur og įbendingar frį fjölžjóšlegum eftirlitsašilum sem męlt er fyrir um ķ slķkum samningum aš skuli hafa eftirlit meš žvķ hvernig ašildarrķki uppfylla žį. 
    Ķslenskur doktorsnemi ķ lögfręši viš Harvard-hįskóla, Kįri Hólmar Ragnarsson, sagši nżlega ķ Ślfljóti, tķmariti laganema viš Hįskóla Ķslands, aš nżjustu dómar Hęstaréttar bentu til žess aš dómstóllinn vęri „grķšarlega tregur“ til žess aš fjalla um félagsleg réttindi og aš staša žeirra fyrir ķslenskum dómstólum vęri veik og vernd žeirra hefši hrakaš į allra sķšustu įrum. Ķ 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrįrinnar segir aš öllum, sem žess žurfa, skuli tryggšur ķ lögum réttur til ašstošar vegna sjśkleika, örorku, elli, atvinnuleysis, örbirgšar og sambęrilegra atvika. 
    Ķ grein sinni rekur Kįri Hólmar aš Hęstiréttur hafi ašeins einu sinni fallist į mįlsįstęšu į grundvelli įkvęšisins, en žaš var ķ hinum svonefnda Öryrkjabandalagsdómi įriš 2000. Žį komst rétturinn aš žeirri nišurstöšu aš lög frį Alžingi, sem fólu ķ sér skeršingu örorkubóta vegna tekna maka, brytu ķ bįga viš umrętt įkvęši stjórnarskrįrinnar. Kįri segir aš ķ kjölfar dómsins hafi veriš höfš uppi stór orš um aš tślkun dómstóla į įkvęšum sem varša félagsleg réttindi gęti leitt af sér stórvęgilegar breytingar į stjórnskipuninni. Sį spįdómur hafi hins vegar ekki ręst. „Žótt fjöldi mįla žar sem įkvęšinu er boriš viš hafi aukist į sķšustu įrum, žį hefur Hęstiréttur hafnaš öllum kröfunum. Ķ żmsum tilvikum hefur Hęstiréttur ekki einu sinni tekiš afstöšu til įkvęšisins, žótt žvķ sé boriš viš,“ segir hann. Hérašsdómur hefur einu sinni fallist į mįlsįstęšu į grundvelli 76. greinarinnar, įriš 2015, en ķ žeim dómi var tališ aš óheimilt hefši veriš aš synja sjón- og heyrnarskertri konu um endurgjaldslausa tįknmįlstślkun į grundvelli fjįrskorts. Slķk synjun var talin brjóta ķ bįga viš rétt konunnar til ašstošar samkvęmt 76. greininni. Dóminum var ekki įfrżjaš. 
    Kįri sagši ķ samtali viš Vķsi ķ jśnķ įriš 2017 aš ekki vęri samręmi milli dóma aš žvķ er varšaši ašferšir og męlikvarša viš mat į žvķ hvort brotiš hefši veriš gegn 76. greininni: „Nżjustu dómar Hęstaréttar benda til žess aš rétturinn sé grķšarlega tregur til žess aš fjalla efnislega um félagsleg réttindi og gefa ķ skyn aš grundvallarįlitaefni į žessu sviši, til dęmis um fjįrhęš örorkulķfeyris, falli nęr alfariš utan valdsvišs dómstóla. Žannig hefur Hęstiréttur ķ raun skipaš fjįrstjórnarvaldi löggjafans ofar stjórnskipulegum réttindum.“ 
    Žrįtt fyrir žau jįkvęšu įhrif sem fullgilding samningsins hefur haft ķ för meš sér telja flutningsmenn žessarar tillögu naušsynlegt aš ganga skrefinu lengra. Žess vegna er hér įlyktaš um lögfestingu samningsins eigi sķšar en 13. desember 2019 en žį verša 13 įr lišin frį žvķ aš hann var samžykktur į vettvangi Sameinušu žjóšanna. Samhliša lögfestingu samningsins skal ašlögun ķslenskra laga aš įkvęšum samningsins einnig lokiš žį. 
    Ķslensk stjórnvöld hafa einungis lögfest örfįa alžjóšasamninga og mį žar nefna barnasįttmįla Sameinušu žjóšanna (2013), mannréttindasįttmįla Evrópu (1994) og EES-samninginn (1993). 

Žverpólitķsk samstaša. 
    Žó nokkrir žingmenn hafa beitt sér fyrir auknu vęgi samningsins sem og ašlögun ķslenskra laga aš samningnum. Nś sķšast lagši Žórhildur Sunna Ęvarsdóttir alžingismašur fram žingsįlyktunartillögu um aš fela forseta Alžingis aš skipa sérnefnd žingmanna sem hefši žaš hlutverk aš hefja heildarendurskošun lögręšislaga, nr. 71/1997, en auk heildarendurskošunar į lögunum yrši sérstaklega litiš til įkvęša samnings Sameinušu žjóšanna um réttindi fatlašs fólks. Mikilvęgt er aš umrętt žingmįl nįi fram aš ganga. 
    Einnig ber aš geta žess aš žingsįlyktunartillaga um fullgildingu samningsins var lögš fram įriš 2016 undir forystu Kristjįns L. Möllers, en mešflutningsmenn voru śr mörgum stjórnmįlaflokkum. Velferšarnefnd undir forystu Sigrķšar Ingibjargar Ingadóttur formanns og Pįls Vals Björnssonar framsögumanns afgreiddi mįliš um fullgildinguna meš skżrslu skv. 31. gr. laga um žingsköp Alžingis. 
    Loks ber aš geta žess aš félags- og jafnréttismįlarįšherra lagši fram stefnu og framkvęmdaįętlun ķ mįlefnum fatlašs fólks fyrir įrin 2017–2021 į 146. löggjafaržingi 2016– 2017. Žar kom m.a. fram aš kynna bęri mun betur samninginn um réttindi fatlašs fólks įsamt fjölmörgum ašgeršum ķ žįgu fatlašs fólks. Samkvęmt žessari įętlun ber aš innleiša samning Sameinušu žjóšanna um réttindi fatlašs fólks ķ alla lagaumgjörš og framkvęmd en eftir stendur žó lögfestingin sjįlf sem hefur, eins og fyrr var lżst, mikla efnislega žżšingu varšandi beitingu samningsįkvęšanna og žar meš fyrir réttarstöšu og réttaröryggi fatlašs fólks meš tilliti til mannréttinda sem samningnum er ętlaš aš tryggja aš žaš njóti. 
    Flutningsmenn eru vongóšir um aš žverpólitķsk samstaša myndist um aš stķga skrefiš til fulls og aš samningurinn verši lögfestur. 

Lögfesting barnasįttmįlans sem fyrirmynd. 
    Samningur Sameinušu žjóšanna um réttindi barnsins (barnasįttmįlinn) var lögfestur įriš 2013 en fyrsti flutningsmašur žessarar tillögu lagši fram žingsįlyktunartillögu um aš lögfesta bęri barnasįttmįlann og var hśn samžykkt į Alžingi įriš 2009. Žaš var gert til aš tryggja enn betur en gert var meš fullgildingu samningsins žau réttindi sem samningurinn męlir fyrir um. 

 

Björgvin Gušmundsson
    


Sjįlfstęšisflokkur og Framsókn sviku loforš um aš leišrétta lķfeyri vegna kjaraglišnunar kreppunnnar

 

Talnakönnun gerši athugun į žvķ hver kjaraskeršing öryrkja hefši veriš į krepputķmanum vegna kjaraglišnunar.Kjaranefnd Félags eldri borgara gerši sams konar śtreikninga į kjaraskeršingu aldrašra. Samkvęmt śtreikningum Talnakönnnar hękkaši launavķsitalan um 23,5% į tķmabilinu 2009-2013,mešaltekjur öryrkja (allar tekjur,fjįrmagnstekjur meštaldar) hękkušu um 4,1% į sama tķmabili (tekjur eftir skatta).Veršbólga var į tķmabilinu 20,5%.Kaupmįttarskeršing var žvķ mjög mikil.Talnakönnun athuugaši einnig breytingu lķfeyris,veršlags og launa į tķmabilinu 2008-2013.Žį kom eftirfarandi ķ ljós:Lįgmarkslaun hękkušu į žessu tķmabili um 54,3% en lķfeyrir einheypra öryrkja hękkaši į sama tķmabili ašeins um 29%.Mismunurinn er kjaraskeršingin.(Lifeyrir sambśšarfólks hękkaši um 29,7%).Samkvęmt śtreikningum kjaranefndar FEB hękkušu lįgmarkslaun um 40% į tķmabilinu 2009-2013 en lķfeyrir einhleypra eldri borgara,sem eingöngu höfšu tekjur frį TR, hękkaši um 17% į sama tķmabili.Mismunurinn er kjaraskeršingin,kjaraglišnunin.-Į landsfundi Sjįlfstęšisflokksins 2013 var eftirfarandi samžykkt: Ellilķfeyrir sé leišréttur strax til samanburšar viš žęr hękkanir,sem oršiš hafa į lęgstu launum sķšan ķ įrsbyrjun 2009.Hér er engin tępitunga töluš.Žaš į aš leišrétta kjaraglišnunina strax.Sjįlfstęšisflokkurinn komst til valda eftir kosningar m.a. śt į žetta loforš,fékk fjįrmįlarįšherrann en sveik žetta kosningaloforš! Er ekki farinn aš efna žaš enn ķ dag. En rįšherrar hafa hękkaš eigin laun ótępilega. Framsóknarflokkurinn lofaši einnig aš leišrétta kjaraglišnunina. Flokkurinn samžykkti eftirfarandi į flokksžingi sķnu 2013: Lķfeyrir aldrašra og öryrkj verši hękkašur vegna kjaraskeršingar žeirra (og kjaraglišnunar) į krepputķmanum.Framókn sveik žetta loforš einnig.- Žessir tveir flokkar hafa rįšiš mestu um landsstjórnina frį 2013. Žeir hafa veriš samstķga ķ žvķ aš svķkja aldraša og öryrkja.Og ašild VG aš stjórn meš žeim hefur engu breytt. VG er ašili aš svikunum ķ dag!

 

Björgvin Gušmundsson

 
 
 
 

Kjarabarįtta aldrašra į krossgötum

Er ég fór į eftirlaun 2002, fór ég fljótlega aš skrifa greinar ķ dagblöšin um kjaramįl eldri borgara.Fyrsta greinin,sem ég skrifaši um žau mį,l var ķ Morgunblašinu 22.nóvember 2003.Hśn fjallaši um naušsyn žess aš hękka ellilķfeyri.Frį žeim tķma hef ég skrifaš 650 greinar um kjaramįl aldrašra og öryrkja og um žjóšfélagsmįl. 


Dropinn holar steininn 

Ég fę mikiš hrós fyrir greinar mķnar um mįlefni eldri borgara og öryrkja en stundum spyrja menn: Hefur žetta einhver įhrif? Taka rįšamenn nokkuš mark į žessum skrifum, žessari gagnrżni? Ég svara venjulega: Dropinn holar steininn. Og ég er sannfęršur um,aš rökstudd gagnrżni į slęm kjör eldri borgara og öryrkja mun hafa įhrif um sķšir.Ég var um langt skeiš formašur kjaranefndar Félags eldri borgara ķ Reykjavķk.Į žvķ tķmabili voru geršar margar įlyktanir um slęm kjör aldrašra og um žęr hękkanir į lķfeyri,sem kjaranefndin og stjórn félagsins vildi  fį.Okkur fannst stundum,aš įrangur af tillöguflutningi  okkar vęri ekki  mikill.Af žeim sökum hafa oft veriš upp hugmyndir um aš fara nżjar leišir ķ kjarabarįttunni.Hefur helst veriš rętt um mįlsókn gegn rķkinu ķ žvi sambandi, en einnig śtifundi og undirskriftasöfnun.Žį hefur einnig veriš rętt um aš eldri borgarar ęttu aš taka upp samstarf viš verkalżšshreyfinguna ķ kjarabarįttunni og fį hana til žess aš styšja kröfur eldri borgara  um bętt kjör.. 

 Langžreyttir į ašgeršarleysi stjórnvalda 

Undanfariš hefur žess greinilega oršiš vart, aš eldri borgarar og öryrkjar eru oršnir langžreyttir į ašgeršarleysi stjórnvalda.Kröfur eldri borgara um ašgeršir verša ę hįvęrari.Ašalkrafan er um mįlsókn vegna mannréttindabrota og vegna skeršingar į lķfeyri almannatrygginga hjį žeim,sem greitt hafa ķ lķfeyrissjóš.Flestir eldri borgararr telja žaš lögbrot aš skerša tryggingalķfeyri vegna greišslna śr lķfeyrissjóši.Žeir telja,aš lķfeyrissjóširnir hafi įtt aš vera hrein višbót viš almannatryggingar.

Til skamms tķma hafa eldri borgarar  lįtiš duga aš skammast ķ fjölmišlum og ķ samfélagsmišlum vegna žess aš žeir telja brotiš į sér. En fyrir skömmu varš hér breyting į. Einn eldri borgari,rśmlega įttręš kona, įkvaš aš efna til undirskriftasöfnunar nįnast ein sķns lišs.Sś undirskriftasöfnun er ķ gangi,į netinu,eingöngu rafręn.Konan hringdi til mķn eftir aš hśn las blašagrein eftir mig um ķtrekuš mannréttindabrot į eldri borgurum. Hśn var įnęgš meš greinina. En hśn vildi lķka ašgeršir,mįlsókn eša undirskriftasöfnun.žaš varš śr, aš ég veitti henni nokkra ašstoš viš aš hrinda af staš undirskriftasöfnun.Sś undirskiftasöfnun stendur nś yfir og veršur  til 8.oktober 2018.Allir,sem oršnir eru 18 įra, geta skrifaš undir. 

Engan skort į efri įrum 

Yfirskrift undirskriftasöfnunarinnar er :.ENGAN ,SKORT Į EFRI ĮRUM. Žar segir,aš elli-og örorkulķfeyrir dugi ekki fyrir framfęrslukostnaši.Knżja žurfi fram žaš mikla hękkun lķfeyris, aš aldrašir geti įtt įhyggjulaust ęvikvöld  og öryrkjar žurfi ekki aš kvķša morgundeginum. 

Žetta er sjįlfsögš krafa, žetta eru mannréttindi.Žaš er tekiš fram ķ 76.grein stjórnarskrįrinnar,aš rķkiš eigi aš veita ašstoš vegna elli og örorku, ef žarf.Vissulega žarf ašstoš,žegar lęgsti lķfeyrir dugar ekki fyrir framfęrslukotnaši.Ég tel žvķ aš stjórnvöld,alžingi og rķkisstjórn, séu aš brjóta stjórnarskrįna į öldrušum og öryrkjum. Eg tel,aš stjórnvöld séu einnig aš brjóta lög į öldrušum meš žvķ aš hękka lķfeyri ekki ķ samręmi viš launažróun eins og tilskiliš er ķ lögum.Gķfurlegar launahękkanir uršu į įrinu 2015 į sama tķma og lķfeyrir hękkaši um 3%. Žetta  var aš mķnu mati gróft brot į žessu lagaakvęši.Og žetta lagaakvęši hefur ķtrekaš veriš brotiš į öldrušum og öryrkjum

Neikvęš afstaša alžingis og rķkisstjórnar til aldrašra  hér į landi  er óskiljanleg og allt önnur en afstaša stjórnvalda į hinum Noršurlöndunum til eldri borgara.Žar er afstašan jįkvęš til aldrašra.

FEB ręšir mįlaferli 

EF til vill er kjarabarįtta eldri borgara į krossgötum ķ dag.Félag eldri borgara ķ Reykjavķk fjallar nś um žaš hvort fara eigi ķ mįl viš rķkiš vegna mikilla skeršinga į lķfeyri almannatrygginga vegna greišslna śr lķfeyrissjóši.Śt af žvķ mįli er gķfurleg óįnęgja,svo mikil aš nįlgast uppreisn.Óįnęgja vegna žess hve rķkiš heldur lęgsta  lķfeyri mikiš nišri er einnig gļfurleg.Eldri borgurum finnst oršiš tķmabęrt aš efna til ašgerša.Fyrsta ašgeršin er undirskriftasöfnunin en fleiri munu fylgja į eftir.Eldri borgarar og öryrkjar hafa nś tękifęri til žess aš sżna hvort žeir vilji standa saman til žess aš knżja fram kjarabreytingar.Vęntanlega sżna eldri borgarar styrk sinn meš žvķ flykkja sér um undirskriftasöfnunina.

 

Björgvin Gušmundsson

Mbl. 18.sept.2018

 

 


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband